Kumak nizinny, Bombina bombina (Linnaeus, 1761)

Kumak nizinny (Bombina bombina) to niewielki płaz bezogonowy występujący na nizinach Europy – od Danii i wschodnich Niemiec na zachodzie, po Ural na wschodzie, oraz od środkowej Łotwy i południowej Szwecji na północy, aż po Turcję na południu.

W miejscach zetknięcia się zasięgów z kumakiem górskim (Bombina variegata) tworzy wielopokoleniowe mieszańce międzygatunkowe oraz tak zwaną strefę mieszańcową.

Charakterystyka gatunku

Kumak nizinny to niewielki płaz o długości ciała do 5 cm, łatwy do rozpoznania dzięki charakterystycznemu ubarwieniu brzusznej strony ciała. Jest ona ciemnogranatowa lub czarna, z jaskrawymi, nieregularnymi plamami, które są niewielkie i wyraźnie rozdzielone od siebie (jest to cecha diagnostyczna, odróżniająca kumaka nizinnego od kumaka górskiego). Plamy te są zazwyczaj pomarańczowe lub czerwonawe, rzadziej żółte. Co ciekawe, układ plam jest cechą indywidualną danego osobnika, co umożliwia ich identyfikację przez cały okres życia. W sytuacji zagrożenia kumak nizinny przyjmuje czasem charakterystyczną pozycję obronną, zwaną refleksem kumaka, ukazując ostrzegawcze barwy na kończynach i podgardlu (wbrew powszechnej opinii nie przewraca się na grzbiet).

Cechą charakterystyczną samców są parzyste rezonatory umieszczone pod skórą dna jamy gębowej, służące do wzmacniania wydawanych głosów godowych. Charakterystyczny jest także sposób wydawania dźwięków – samiec korzysta z powietrza zgromadzonego w płucach, przez co jego ciało znacznie zwiększa swoją objętość, a osobnik przypomina spłaszczony balonik unoszący się na powierzchni wody.

Jest silnie związany ze zbiornikami wodnymi, które opuszcza jedynie w poszukiwaniu pokarmu lub jesienią, gdy szuka odpowiednich miejsc do zimowania. Rozmnaża się w płytkich, nasłonecznionych zbiornikach wodnych, takich jak starorzecza, rowy melioracyjne czy rozlewiska.

W Polsce kumak nizinny objęty jest ścisłą ochroną gatunkową i uznawany za gatunek zagrożony z powodu zaniku odpowiednich siedlisk.